Küme Oluşumu

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi

Önemli Not

Mart 2007’de başlatılan “Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi” (Proje) AB tarafından finanse edilmekte ve kümelenme üzerine bir “Strateji Belgesi” geliştirilmesi suretiyle Türkiye’de ulusal kümelenme politikasının oluşturulmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Sözleşme makamı Merkezi Finans ve İhale Birimi (MFİB) olan Projeyi, uluslararası bir konsorsiyumun teknik desteği ile T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM) yürütmektedir.

Proje kapsamında 10 adet iş kümesi için yol haritası hazırlanması ve 10 adet iş kümesi için de temel analizlerin yapılması planlanmıştır. Yol haritalarının hazırlanmasında benimsenen yöntem Proje’nin temel önceliklerini yansıtmaktadır. Dolayısıyla, bir taraftan ilgili iş kümelerinin nasıl daha rekabetçi olabileceklerini gösteren yol haritalarının oluşturulması hedeflenirken, diğer taraftan da kümelenme politikasının geliştirilmesi sürecine katkı sağlamak amacı ile politik ve kurumsal önerilerin süreç içerisinde oluşturulması amaçlanmıştır. Proje çerçevesinde yapılan çalışmalara işletmeler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, akademik kurumlar, araştırma kuruluşları ve diğer ilgili küme aktörleri katılım ve katkı sağlamıştır.

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi için geliştirilen yol haritası işletmeler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, akademik kurumlar, araştırma kuruluşları ve diğer ilgili küme aktörlerinin katılımı ve katkıları ile geliştirilmiştir.

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi

Analiz çalışmaları Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi’nin birçok rekabet avantajı olduğunu göstermektedir. Konya’nın her geçen gün büyüyen bir ulaştırma ağının merkezinde olması küme oyuncularının pazar ve kaynaklara ulaşmasını kolaylaştırmaktadır. Sanayi altyapısı güçlü ve geniş bir iş gücü havuzuna sahiptir. Türkiye’nin en büyük üniversitelerinden biri olan Selçuk Üniversitesi Konya’dadır. Ancak, küme ortaklarının inovasyon, teknoloji transferinin (ve daha uzun vadede ARGE’nin) gerçekleştirilmesini teşvik eden ve özendiren mekanizmalar ve kurumlar dâhil olmak üzere daha gelişmiş faktör şartlarına erişimi bulunmamaktadır. Orijinal olmayan (taklit) oto parçaları üretimi ve beraberinde gelen yönetim uygulamaları (geleneksel tedarikçi uygulamaları) ile bağlantılı olumsuz imajı (gerçek ya da algılanan) ortadan kaldırmak isteyen bir küme için faktör şartlarına erişimin sağlanması önemlidir.

Küme ortakları dinamiktir ve işbirliği projelerinde çalışabilme becerisi sergilemektedirler. Ayrıca yenilikçilik ve ARGE’yi benimsemeye isteklidirler. Ancak küme oyuncuları arasında var olan yaygın rekabet şekli bu durumu pekiştirici nitelikte değildir. Şirketlerin çoğu kaliteden taviz vererek, maliyet üzerinden rekabet etmektedir. Bu rekabet şekli küme ürünlerinin “zayıf” olan imajının geliştirilmesine yardımcı olmayacağı gibi, sürdürülebilir de değildir.

Konya Bölge’de bir OEM’inin olmamasının, OEM’in Bölge’ye sağlayacağı ikincil pek çok imkâna -kıyaslama, pazar bilgisi, insan kaynaklarının geliştirilmesi (mesleki eğitim ve öğretim vb.) fırsatları sağlayabilecek geniş bir otomotiv üretim ve hizmet şirketleri yelpazesinin bölgeye çekilmesi- sahip olamadıkları anlamına gelmektedir.

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi bazı önemli zorluklar ile karşı karşıyadır ve ele alınması gereken belirli konular söz konusudur. Bu konular Küme’nin ürünlerine ilişkin olumsuz imajı, etkin bir inovasyon ve teknoloji transferi altyapısının (ARGE altyapısı ile birlikte) olmayışı, ISO 16949 sahibi şirketlerin sayısının düşük olması ve bunların yanı sıra KOBİ’lerde yönetim uzmanlığı seviyesinin düşük olması ile ilgilidir. Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi bu zayıf yönlerin farkındadır ve bu hususları ele almak istemektedir.

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları sanayi sektörü otomotiv OEM’leri arasında olumlu bir imaja sahip değildir. Bu gerçek ya da algılanan olumsuz imaj, orijinal olmayan after market oto parçaları (taklit) ürün üretimi ve söz konusu parçaları üretme olasılığı en yüksek görülen geleneksel tedarikçilerinin çalışma uygulamalarından kaynaklanmaktadır. Bu değiştirilmesi zor bir imajdır; benzer olumsuz algıların ele alınması Küme’nin Ana Başarı Unsurları ve Küme Faaliyetleri kapsamındadır.

Küme ortakları “fırsatların ve kazanç kaynaklarının modern bir otomotiv yan sanayi tedarikçisi olmakta yattığını” fark etmişlerdir. Geleneksel after market pazarının rekabetçi bir yapısı olduğu, Çin, Hindistan ve fiyat konusunda rekabet eden diğer ülkelerden gelen agresif tedarikçiler nedeniyle bu durumun artarak devam edeceği düşünülmektedir.

Türkiye’nin otomotiv OEM’leri, artan araç üretimi ve “yerel kaynak kullanımının” artması ile fırsatlar sunmaktadır. Türkiye’de kurulu OEM’ler tarafından sunulan fırsatların güçlendirilmesi için Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi OEM’ler tarafından talep edilen üretim ve yönetim yapılarını, özellikle ISO 16949, etkin maliyetlendirme ve fiyatlandırma uygulamalarını benimsemelidir.

Bu prosedür ve süreçlerin anlaşılmasının ve kabul edilmesinin sağlanması, inovasyona giden hamle olması nedeniyle Küme Girişiminin ayrılmaz bir parçasıdır. Küme ortakları ve paydaşları bu ihtiyacın farkındadır. Bu nedenle, OEM taleplerini ele alan gerekli süreç ve prosedürler, özellikle ARGE ve inovasyon çalışmalarının başlaması, ISO16949 kalite güvence belgesinin alınması, etkin maliyetlendirme ve fiyatlandırma yapılarının geliştirilmesi ve tedarik zincirinin üretkenliği Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi için önerilen kümelenme faaliyetleri arasındadır.

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi açısından bakıldığında; bir yıldan daha kısa süre geçmiş olmasına rağmen Küme kurulmuştur ve “Avrupa’da Otomotiv Kümelenmesi” çalışmasının dört unsurunu (kritik kitle, temsil, sektör üzerindeki etki ve kaynaklar) farklı başarı dereceleri ile taşımaktadır.

Potansiyel üç yüz elli firma arasından on yedi üyesi ile Küme Girişimi şu an için kritik kitleyi oluşturmamıştır; ancak bu bir dezavantaj olarak görülmemektedir. Küme Girişimi, üyelikleri Konya’daki diğer yan sanayi şirketlerini içerecek şekilde genişletmeden önce, Konya’da kümelenmeye ilişkin kavramların yerleştirilmesine ve kümelenmenin faydalarının anlaşılmasının sağlanmasına çalışmaktadır. Küme Girişiminin hâlihazırda, yapılmış olan çalışmalar ve gerçekleştirilen faaliyetler sayesinde Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu kabul edilmektedir. Girişim ayrıca, Sanayi Odası ve Ticaret Odası dâhil olmak üzere on paydaş kurum, küme ve genel anlamda kümelenme faaliyetlerini değerli bulan küme ortakları tarafından kabul ve destek görmektedir.

Küme Girişimi şu an için projelerin operasyonu ve yönetiminden elde edilen fonlar ve Konya Sanayi Odasının sağladığı aynî yardımlarla (geçici olarak görevlendirilen personel ve ofis imkânları) sürdürülmektedir.

Küme analizi çalışmaları ile elde edilen sonuçlar ve gerçekleştirilen Çalışma Grubu Toplantıları ışığında Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi için vizyon “Firmaların kurumsallaşmasını tamamladığı, inovasyon ve ARGE’de öncü, ana sanayi/OEM’lerle çalışma oranı yüksek seviyelere ulaşmış ve projeler üreten bir küme olmak” olarak belirlenmiştir. Hedeflenen vizyona ulaşmak için Çalışma Grubu tarafından belirlenen strateji ise “After market pazarını göz ardı etmeden OEM / Ana Sanayi için öncü ve yenilikçi bir tedarikçi olmak” şeklindedir.

Çalışma Grubu tarafından Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi için belirlenen ana başarı unsurları ise;

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi Geliştirmek: Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi gelişme aşamasındadır ve mevcut küme yapılanmasının gelişmekte olan bir kümeden olgun bir kümeye dönüşümü sağlayacak şekilde sürdürülmesi sağlanmalıdır.

İnovasyonun başlatılmasının teşvik edilmesi: Küme iş modeli için gereken inovasyon yaklaşımı beraberinde, küme ortaklarının ürün ya da süreç inovasyonu içinde yer almalarını sağlamak (teknoloji transferini dâhil etmek);

ARGE’nin başlatılmasının teşvik edilmesi: İnovasyonun başlatılmasında olduğu gibi, ARGE gerçekleştirme becerisinin elde edilmesi, kümenin rekabetçi hale gelmesi ve bu konumunu koruması, aynı zamanda otomotiv OEM’lerine malzeme tedarik etmek için pazarda lider olabilmesi için gerekli olarak görülmektedir;

Kalite güvence standartlarının elde edilmesi: Küme ortaklarının ISO16949 gibi otomotiv kalite güvence standartlarına ulaşabilmesinin temin edilmesi;

Maliyet verimliliğinin temin edilmesi: OEM talepleri doğrultusunda otomotiv yan sanayi tedarikçilerinin OEM’lere sunulan oto parçaları, alt gruplar ya da hizmetler için “maliyetlendirme modelleri” sağlaması;

Tedarik zincirinin üretkenliği: Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin otomotiv OEM’leri ile başarıyla pazarlık edebilecek konumda olmasının sağlanması.

Bu altı ana başarı unsuru, Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin beş Kümelenme Faaliyetinin- (1) Küme Gelişimi (2) İnovasyon ve ARGE (3) Kalite Güvence Standartları (4) Maliyet Etkililik Programları (5) Tedarik Zinciri Verimliliği- temelini oluşturur. (İnovasyonun ve ARGE’nin başlatılmasının desteklenmesi ile ilgili olan unsurlar birleştirilmiştir.)