Küme Oluşumu

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi

Önemli Not

Mart 2007’de başlatılan “Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi” (Proje) AB tarafından finanse edilmekte ve kümelenme üzerine bir “Strateji Belgesi” geliştirilmesi suretiyle Türkiye’de ulusal kümelenme politikasının oluşturulmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Sözleşme makamı Merkezi Finans ve İhale Birimi (MFİB) olan Projeyi, uluslararası bir konsorsiyumun teknik desteği ile T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM) yürütmektedir.

Proje kapsamında 10 adet iş kümesi için yol haritası hazırlanması ve 10 adet iş kümesi için de temel analizlerin yapılması planlanmıştır. Yol haritalarının hazırlanmasında benimsenen yöntem Proje’nin temel önceliklerini yansıtmaktadır. Dolayısıyla, bir taraftan ilgili iş kümelerinin nasıl daha rekabetçi olabileceklerini gösteren yol haritalarının oluşturulması hedeflenirken, diğer taraftan da kümelenme politikasının geliştirilmesi sürecine katkı sağlamak amacı ile politik ve kurumsal önerilerin süreç içerisinde oluşturulması amaçlanmıştır. Yol haritası, küme geliştirme için hazırlanan stratejik bir rehber niteliğindedir. İş Kümesi’nin vizyonu ve stratejisinin sunumu ile başlayan bölüm, daha sonra ana başarı unsurları ve gerekli yetenek ve kabiliyetlerini tanımlamakta, son olarak da küme yönetişimi ve eylem planını sunmaktadır. 

Küme Oluşumu

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi

Yerel ekonominin gözden geçirilmesinden ve Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin ve ilgili Küme Girişiminin analizinden yola çıkarak, bu bölümde Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin ilerleyen dönemde gelişimine yönelik genel stratejik yönünü belirleyecek Stratejik Rehber ya da Yol Haritası geliştirilmektedir.

Başarılı kümeler güçlerini, küme ortakları arasındaki karşılıklı bağlılık ve işbirliğine dayandığı ve olumlu (yapıcı) rekabetten (karşılıklı destekleyici faaliyetlerden) aldıklarının bilincindedir. Yol haritası, bu bakış açısı ile ele alınmalı ve okunmalıdır. Ortaklara, sadece bir KOBİ geliştirme girişiminden ziyade, rekabetçi büyüme ve gelişme fırsatı sunan bir yapının geliştirilmesi söz konusudur. 

Vizyon 

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları sanayi İş Kümesi’nin vizyonu Birinci Kümelenme Çalışma Grubu Toplantısı’nda ana hatlarıyla görüşülmüş, İkinci Çalışma Grubu Toplantısı’nda yapılan çalışmalarla gözden geçirilerek üzerinde görüş birliğine varılmıştır. Gerekçesi, birinci grup toplantısında ortaya çıkan tartışmalardan ve kümelenme “Rekabet Elması Analizi”nin sonuçlarından ve bulgulardan ortaya çıkan konulara dayandırılmaktadır. Kümelenme faaliyetleri, Küme Girişiminin ilk on ayında üstlenilen girişim ve dinamiğinin deneyimini ve Çalışma Gruplarının anlayışını yansıtmaktadır.

Çalışma Grubu, Konya’nın Türkiye ve ihracat pazarlarına after market oto parçaları temin etmeye çalışmaya devam etmesinin yanı sıra otomotiv OEM’lerinin tedarikçisi olma yönünde bir dönüşümün gerçekleştirilmesinin öncelikli olduğu sonucuna varmıştır. Bu dönüşüm, satış sonrası piyasasındaki rekabetin fiyat odaklılığının, Çin, Hindistan ve Tayvan’dan gelen düşük maliyetli üreticilerin giderek daha agresif hale gelen pazarlama yaklaşımlarının sonucu olarak giderek arttığının kabulüne dayanmaktadır. İkinci olarak, Türkiye’nin büyüyen otomotiv sektörü Konya’da bulunan Küme tedarikçileri için önemli bir fırsat sunmaktadır. Ortaklardan biri bu durumu şu şekilde tarif etmiştir: “Fırsatların ve finans kaynağının olduğu yer”.

Böyle bir dönüşüm kümenin, gerek kümelenme faaliyetlerini yönlendirmek ve yönetmek gerekse orijinal olmayan (taklit) ürünlere ilişkin olumsuz algının değiştirilmesi için gereken olumlu imajın geliştirilmesi ve modern bir otomotiv yan sanayi tedarikçisi imajının sağlanması için (1) kümenin daha rekabetçi olması için bir dizi kümelenme faaliyeti gerçekleştirmesini ve (2) mevcut kümelenme yapısının, güçlendirilmesi için bazı önlemleri almasını gerektirmektedir.

Rekabet edebilirlik ve OEM tedariki, özellikle ürün ve süreç inovasyonu ile ilgili olmak üzere yenilikçi uygulamaların benimsenmesini ve bunun yanında, kümenin ve ortaklarının OEM tedarikçilerinin taleplerini karşılamasına imkan verecek kalite güvence önlemlerinin uygulamaya konmasını gerektirmektedir.

Son olarak, küme ortaklarının söz konusu değişimin gerçekleşmesine imkan verecek yönetim ve koruma uygulamalarını benimsemesi için kurumsallaşmaya, özellikle aile şirketlerinin kurumsal yapısı olan işletmelere dönüşmesine ihtiyaç vardır.

Geliştirilen küme vizyonu bu dönüşümü yansıtmaktadır:

Strateji

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin stratejisi, İkinci Çalışma Grubu Toplantısı’nda geliştirilmiştir. Bu stratejideki temel mantık Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin “yenileme” pazarı (after market) odaklı bir yapıdan Türkiye ve Dünyadaki otomotiv OEM’lerine tedarikçi olmak ve rekabetçi bir yapıya geçişini tanımlamaktadır. Bu durumun rekabetçi fiyat odaklı otomotiv yan sanayinin, yenileme pazarından daha fazla sürdürülebilir bir pazar olduğu düşünülmektedir.

Böyle bir dönüşüm, Küme ve küme ortaklarının, Küme’nin daha rekabetçi olması, OEM’leri tarafından talep edilen gereken yönetim, ürün ve disiplini karşılayabilmesi için stratejiyi uyarlamalarını gerektirmektedir. Bu talepler ve disiplin, kümenin veya küme ortaklarının kendi üretim süreçlerinde inovasyonu, ürün kalite güvence standardı elde edebilmeyi, etkin bir fiyat-maliyet modeli oluşturabilmeyi ve diğer yönetim stratejilerini içermektedir.[1]

Bu yapıyı oluşturmak için çalışması ve çaba harcaması, kümenin güvenilir olmasına ve saygı duyulur hale gelmesine yardımcı olacak; aynı zamanda, Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin imajının gelişmesini sağlayacaktır.

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi için belirlenen strateji şu şekildedir:

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi stratejisi Konya’nın geleneksel otomotiv yan sanayi tedarikçilerinin bilinen imajından modern otomotiv yan sanayi tedarikçiliğine geçiş olarak görülebilir. Bu geçiş için OEM’lerle çalışarak teknolojiyi geliştirmek, yenilik yapmak, lisanslı anlaşmalardan faydalanmak, satın alma ve ürün ölçek ekonomisini yakalamanın yollarını araştırmak gibi faaliyetler örnek olarak verilebilir.

After market sağlayan bir kümeden OEM pazarına tedarik sağlayan bir kümeye dönüşüm radikal bir süreç olarak tanımlanabilirse de, Strateji Çalışma Grubu tarafından yerel dinamikler göz önünde bulundurarak ve yerel aktörlerin görüş birliğiyle oluşturulmuştur. 

Ana Başarı Unsurları

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin altı ana başarı unsuru, Üçüncü Çalışma Grubu toplantısında belirlenmiştir. Bu altı unsur, Küme’nin vizyon ve stratejisine ulaşmak için ne gibi konular ve engeller ile karşılaşılmak zorunda kaldığının tartışılmasıyla ortaya çıkmıştır.

Aslında çalışma grup toplantısında sekiz dokuz ana başarı unsuru tanımlanmış fakat bunların bazıları çıkarılarak, bazıları da birleştirilerek beş faktör oluşturulmuş ve kümenin gelecekteki gelişimi için altıncısı eklenmiştir. Birleştirilen ana başarı unsurları arasında; insan kaynaklarının geliştirilmesi, eğitim programları, tedarik zincirinin sürdürülebilirliği, küme içi işbirliği ve küme markasının oluşturulması konuları yer almaktadır. Bu altı ana başarı unsuru, gerekli yetenek ve kabiliyetleri tanımlamada bir temel olarak kabul edilmektedir. Ana başarı unsurlarını tek başına küme faaliyetleri olarak görmektense, bunları daha çok kümenin rekabetini ve imajını geliştirecek unsurlar olarak görmek gerekmektedir.

Ana başarı unsurları şunlardır:

Otomotiv Yan Sanayi İş Kümesi gelişme aşamasındadır. Mevcut küme yapısının gelişmiş/olgun bir küme yapısına geçmesi için yapılanmasına ihtiyaç vardır.[2] Bu dönüşüm var olan sosyal sermayeyi, işbirliği ve yürütülen faaliyetleri yapılandırmaya devam etme kabiliyetini gerektirir. İnovasyon ve rekabetçi faaliyetlerde bulunmaya teşvik etmek özellikle Otomotiv Yan Sanayi İş Kümesi ve küme ortaklarının daha olumlu bir imaja sahip olmalarını da destekleyecektir.Kümenin gelişmesi, büyümesini sağlayacak yönetim yapısı ve personel için Küme’nin finansal bir güvence sağlamasını gerektirir. Bu anlamda, Ana Başarı Unsurlarının birincisi, iyi tasarlanmış bir küme yönetişimi ile küme aktörlerini destekleyen ve ilerlemek için gereken finans kaynaklarına erişimi olan güçlü bir “Küme Girişimi”nin varlığına yöneliktir.

İnovasyon konusu OEM’lere başarılı bir şekilde tedarik desteği verme bilinci ile ilişkilidir ve hem ürün hem de süreç seviyesinde inovasyon kabiliyeti gerektirmektedir. Bu ayrıca ana başarı unsurunun içeriye dönük olarak teknoloji transferi sağlamasıdır. İkinci bir hedef ise Konya’da küme ortakları ve diğer üretici KOBİ’leri inovasyona teşvik edecek bir yapı/merkezin kurulmasıdır. Başka bir ifade ile ikinci ana başarı unsuru inovasyon ve yenilikçi firmalar için uygun bir iş ortamının varlığıdır.

İnovasyona başlamakla birlikte, ARGE çalışmaları kümenin rekabetçi olması ve rekabetçi kalması için gerekmektedir. Bunun yanında, pazardaki OEM’lere tedarikçi olmak için de gereklidir. Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinde ve küme ortakları arasında ARGE faaliyetlerini üstlenme kabiliyeti istenilen yeterlilikte değildir. ARGE faaliyetlerini üstlenme kapasitesini artırmak gereklidir. Yakın zaman içersinde pazar araştırmasına ve ARGE anlayışına özellikle üretim ve süreç gelişim ilişkisine yoğunlaşmak gereklidir. Uzun vadeli bir bakış açısı ise küme içindeki ARGE faaliyetlerini üstlenmektir.

Otomotiv OEM’lerin satın almaya yönelik ihtiyaçları, yan sanayi tedarikçilerinin OEM firmalarına ait kalite standartlarını –örneğin Ford’un Q1’i veya ortak TSE/ISO 16949 standartları- karşılayabilmeleri ile belirlenmektedir. Kümede rekabetçilik oluşturma faaliyetlerinin parçası olarak küme ortaklarını Q1 veya TSE/ISO 16949 gibi güvence standartlarını almaya cesaretlendirmeye ihtiyaç vardır.

OEM’lerin ihtiyaçları dâhilinde tedarikçilerin, otomotiv parçaları, yarı mamul ve servisler için maliyet modeli oluşturulmalıdır. Eğer böyle bir model gerçekleştirilmezse, maliyet modeli ve fiyatları tedarikçilere kabul ettirilmede zorluklar ortaya çıkacaktır. Yenileme pazarları için bu tip bir model genellikle basit yapıdadır. Rekabetçilik ve verimlilik ölçüsü olarak maliyetler ve ilgili fiyatları oluşturmak ve öngörmek anlayışına sahip olmak bunları geliştirmek Küme ve küme ortaklarının önemli bir ihtiyacıdır.

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin OEM’lerle pazarlık edecek veya müzakere edecek bir pozisyonda olmasını temin etmek gereklidir. Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin diğer ana başarı unsurlarına hitap edecek kabiliyette olmasını, özel üretim faaliyetlerinde ustalığa ulaşmayı temin etmek ve mümkün olan uygun bir şekilde şirketin kurumsallaşma süreç yönetimini üstlenmek önemli bir ihtiyaçtır.

Gerekli Yetenek ve Kabiliyetler  

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi tarafından belirlenen temel yetenek ve kabiliyetler kümelenme çalışmalarında yer alan KPG Projesi uzmanları tarafından üstlenilen araştırmanın konusu olmakla birlikte (Çalışma Grubu Üyeleri ile yapılan mülakat ve toplantılar), Dördüncü Çalışma Grubu Toplantısı’nda katılımcılarla karar verilmiştir. Kümelenmenin ana başarı unsurlarına hitap eden beceri ve kabiliyetlerin gerekli olduğu düşünülmüştür. Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi için gerekli yetenek ve kabiliyetler şunlardır:

Ana Başarı Unsurları ve Gerekli Yetenek ve Kabiliyetler

Yönetişim 

Ulusal Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi kapsamında hazırlanan tüm yol haritalarında, “yönetim ve yönetişim” ayrı bir başlık olarak yerini almıştır. Zira bir kümelenme girişiminin amacı, kapsamı ve stratejisi ne olursa olsun, güçlü bir yönetim ve yönetişim yapısı başarı için vazgeçilmez bir unsurdur. Nitekim yukarıda yer alan ana başarı unsurlarına benzer unsurlar hemen her yol haritasında ön plana çıkmıştır. Bu unsurlar esasen “yönetim ve yönetişim” çerçevesi altında da incelenebilir.

Uluslararası örnekler incelendiğinde kümelerin yönetim ve yönetişimi açısından birçok modelin kullanıldığı gözlemlenmektedir. Her kümenin yönetişim yapısı, bulundukları bölgenin kültürel yapısına, kümenin strateji ve hedeflerine, küme aktörleri arasındaki ilişkilere göre farklılıklar gösterebilmektedir. Önemli küme üyelerinin süreci sahiplenmesi ve liderlik yapması yönetişim yapısının oluşması için önemli bir unsurdur. Yönetim ve yönetişim yapılarının yerel iş ortamına göre belirlenmesi gerektiği açık olmakla beraber, şeffaflık, temsil gücü ve hesap verebilirlik temel ilkeler olarak göz önünde bulundurulmalıdır.

“Küme yönetişimi küme oyuncularının kümeyi geliştirmek üzere gerçekleştirdikleri planlı, kolektif faaliyetleri ile ilgilidir[3]” Kümenin etkin gelişimi ve Kümelenme Yol Haritasının uygulamaya konması büyük ölçüde küme oyuncularının faaliyetlerini uyumlu olarak organize etme, planlanan stratejik faaliyetleri yönetme, uygulamaya koyma ve bunun yanında izleme, takip ve geri bildirim alma ile birlikte genel strateji ve vizyonu gerekli olması durumunda güncelleme becerisine bağlıdır.

“Yönetişim” ve “yönetim” nosyonlarının pek çok ortak unsuru vardır; yönetişimin daha stratejik bir bakışı ifade ederken kümenin gelişimi için yön belirlemektedir.

• Yönetişim, bir organizasyon ya da sistemin paydaşlarının ve üyelerinin belirlenen süreç ve politikaları uygulamalarını sağlamakta kullandığı mekanizmaları tarif eder. Birbiri ile gevşek bağları bulunan bir örgütsel yapı içerisinde gözetimin ve hesap verme sorumluluğunun korunmasının kilit yollarını ortaya koyar. Uygun yönetişim stratejisi ilerlemeyi izlemek ve kaydetmek için sistemler içerir. Kabul edilen politika ve stratejilere uyumu temin edecek adımlar atar ve kabul edilen kuralların göz ardı edildiği ya da uygulanmadığı durumlarda düzeltici faaliyetler sunar.
• Kümelenme girişimlerinin daha pratik (günlük) düzeyde yönetilmesi de çok önemlidir ve kümenin genel yönetişimi ile birleştirilmelidir. Bu nedenle, kümenin uyumlu bir sistem olarak verimli faaliyet göstermesi için, genel küme yönetişimini, detaylı yönetim ve koordinasyonunu temin edecek mekanizmalar oluşturulmalıdır.

Tüm dünyada yukarıda belirtilen fonksiyonları yerine getirmek üzere oluşturulmuş çok çeşitli küme yönetimi ve koordinasyonu mekanizmaları bulunmaktadır. Her duruma uyan, tek bir çözüm “reçetesi” yoktur ve her küme kurumsallaşmış bir yönetim sistemine ihtiyacı olup olmadığına ve bu mekanizma için en iyi yasal ve organizasyon yapısının ne olacağına karar vermelidir. Küme üyelerinin bu yapının oluşturulması sürecine liderlik etmesi ve bağlılık göstermesi hayati önem taşır.

Genellikle, kümelenme girişimleri girişimin koordinasyonunu üstlenen bir birimden fayda görürler. İdeal olarak, küme koordinasyon birimi (KKB), bütün olarak kümenin çıkarlarına hizmet etmeye adanmış, belli bir küme oyuncusuna, unsuruna ya da faaliyetine ayrıcalık tanımaksızın hareket eden, bağımsız ve tarafsız bir kurum olarak kurulmalıdır. Bir küme koordinasyon biriminin rolü ve fonksiyonu, küme için bir “katalizör” olarak hareket etmek ve küme ortaklarını aşağıdaki hususlar konusunda teşvik etmektir:

• Uygun olduğu şekilde küme ilişkilerinin oluşturulması ve/veya küme ilişkilerinin güçlendirilmesi için rekabet etmek, işbirliği yapmak ve koordine etmek,
• Küme ortaklarının inovasyon ve teknolojiyi tanıması ve benimsemesi yoluyla kümenin rekabet performansını artırmak ve
• Küme ortaklarının isteklerini (büyüme ve gelişme) ortaya çıkarmak.

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları sanayi Küme Girişiminin yönetişim ve yönetim yapısı Konya’nın önceki “kümelenme projesi” (Konya’nın Kümelenme Potansiyeli ve bir Ampirik Çalışma) kapsamında oluşturulmuştur ve küme girişiminin kamu hizmetleri sağlayan ve yerel iş dünyasını temsil eden yarı resmi bir organizasyon olan Konya Sanayi Odası liderliğinde gerçekleştiği bir kamu-özel sektör ortaklığı modeli olarak tanımlanabilir. 

Küme Ortaklık Yapısı

Başarılı olmak ve küme koordinasyon biriminin rol ve fonksiyonunu yerine getirmesini sağlamak için küme ortaklarının sürece katılmaları gerekmektedir. Üyelik gönüllülük esasına dayalıdır, ancak küme ortaklarının uygun olan durumlarda belirlenebilmesi, onlarla iletişim kurulabilmesi ve destek sağlanabilmesi için gereklidir. Mevcut durumda (Kasım 2008) Konya Otomotiv Parça ve Aksamları sanayi Kümesi Derneğine üye 17 (toplam 350 arasından) küme ortağı (after market sektörünün tedarikçileri) bulunmaktadır. Ayrıca ABİGEM, AKTİSAD, Sanayi Odası, Ticaret Odası, Konya Sanayi Bölgesi, Konya Valiliği, İl Özel İdaresi, Konya Büyükşehir Belediyesi, Konya Organize Sanayi Bölgesi, KOSGEB, MÜSİAD ve Selçuk Üniversitesinden on paydaş temsilcisi ve bazı küme üyelerinden ücretsiz çalışan temsilciler bulunmaktadır.

Küme Yönetimi

Küme Yönetimi

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları sanayi Küme Girişimi yeni oluşturulmuş bir dernek tarafından yönetilmekte olup, dernek yönetim kurulu küme ortaklarından seçilen on yedi temsilci ve seçilmiş bir Başkandan oluşur. Küme yönetim kurulu ayda bir kez bir araya gelerek Küme Girişimini ve kümenin ihtiyaçlarını gözden geçirir.

Küme günlük olarak, Konya Sanayi Odasında yer alan ve küme yönetim kuruluna karşı sorumlu olan, aralarında seçilmiş bir başkanın da olduğu 17 firma ve 10 kurum ve kuruluşlardan oluşan temsilcilerin oluşturduğu bir komite tarafından yönetilmektedir. Bu Küme Yönetim Komitesi durum değerlendirmesi yapmak için ayda bir kere toplanmaktadır.

Küme komitesi, Konya Sanayi Odasındaki Küme Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmekte, yönetilmekte ve idare edilmektedir. Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi bünyesinde bir tam zamanlı personel (Konya Sanayi Odası tarafından desteklenen) istihdam edilmekte olup, bu personelin çalışmaları üç danışman tarafından desteklenmektedir. Bu Avrupa otomotiv kümelerinde (Avrupa’daki Otomotiv Kümeleri çalışması) bir norm olan küme yönetim yapısıdır.  

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesini temsil eden resmi kurumsal yapı bir dernektir. Küme girişiminin bir derneğin kurulması yoluyla kurumsallaştırılması, kararı diğer seçeneklerin de   (bir kooperatif ya da bir anonim şirket) değerlendirilmesinin ardından verilmiştir. Kooperatiflerin ve işbirlikçi şirketlerin 1970’ler ve 1990’lardaki şüpheli faaliyetlerinin ve finansal kayıplarının sonucu olarak kooperatif ve işbirlikçi şirket küme için yasal olarak uygun olmayan bir araç olarak görüldüğünden, en uygun yasal tanım dernek olarak belirlenmiştir. Doğrudan doğruya ticari faaliyetlerde bulunabilecek bir kurumun kurulmasına imkan veren yasal yapılar uygun görülmemiştir.

Küme Finansmanı

Konya Otomotiv Parça ve Aksamları sanayi Küme Girişimi, Küme Koordinasyon Biriminin faaliyet ve operasyonlarının sürdürülmesi için yıllık olarak yaklaşık 200.000 Avro işletme bütçesine ihtiyaç duymaktadır. Küme Girişimi gelir elde edebileceği bir dizi proje (hibe projeleri gibi) gerçekleştirme yoluyla finansman elde etmeye çalışmaktadır. Küme ayrıca ofis alanı ve ofis destek fonksiyonları temin eden Konya Sanayi Odasından ayni yardım da almaktadır. Küme Girişimi henüz üyelik aidatı almamaktadır; ancak Haziran 2009 itibariyle üyelik aidatı alınmasına başlanması beklenmektedir (1.200 YTL katılım aidatı ve yıllık 600 YTL üyelik aidatı öngörülmektedir).

“Avrupa’da Otomotiv Kümeleri Çalışması” kapsamında analiz edilen sekiz otomotiv kümesine sağlanan kamu finansmanı seviyesi %0 ile (Slovenya ACS) ile %75 arasında değişmekte olup, ortalama %45’tir. Otomotiv kümelerine sağlanan kamu finansmanının seviyesini etkileyen iki faktör vardır: Birincisi, kamu kurumları, özellikle inovasyonun benimsenmesi ve/veya teknoloji transferi faaliyetlerinin söz konusu olduğu durumlarda, ekonomik ya da bölgesel kalkınma faaliyeti olarak görülen kümelenme girişimlerine sağladıkları finansal desteği daha kolay gerekçelendirebilmektedir. Dolayısıyla, küme girişimleri “kamusal ve ekonomik mallar” olarak görülecek şekilde tasarlanmalıdır. Aksi halde, kamu kurumları kümelenme girişimini sanayi tarafından finanse edilmesi gerekli bir oluşum olarak görebilirler. İkincisi, kümenin yaşam döngüsü içerisinde nerede oldu da önemlidir, kümelerin kuruluş ve büyüme aşamalarında kamu finansmanı daha fazla bulunabilmektedir. 

“Avrupa’da Otomotiv Kümeleri” çalışmasında belirgin ya da tespit edilmiş bir bütçe ya da finansman modeli görülmemiş olup, her küme gerçek ya da algılanan düzeyde kamusal mal faaliyeti seviyesine ve küme ortakları ve otomotiv sektörünün ister üyelik ister faaliyet bedeli olarak sağladığı finansal destek seviyesine (kendi kendini finanse etme) tabidir. Dolayısıyla, Slovenya kümesi dışındaki tüm kümeler etkin küme geliştirme ve yönetim faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere en az %45 kamu finansmanı almışlardır. Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesi örneğinde kamu finansmanı seviyesi, sadece Küme Koordinasyon Birimi operasyonları için yıllık yaklaşık 90.000 Avroya karşılık gelmektedir.

Kümelenme Faaliyetleri

Ana başarı unsurları ve gerekli yetenek ve kabiliyetler ışığında Küme’yi geliştirecek olan geniş kapsamlı beş küme faaliyeti (inovasyon ve ARGE’nin başlatılmasının birleştirilmesi ile) Çalışma Grubu tarafından gerek Küme yönetimi gerekse hedeflenen stratejinin gerçekleştirilmesine hizmet etmesi amacıyla belirlenmiştir. Küme faaliyetleri küme ortaklarıyla birlikte hem küme dinamiğini hem de rekabetini artırmaya ve geliştirmeye çalışan karşılıklı bir dizi destekleyici faaliyettir.

Faaliyet 1: Küme Gelişimi

Bu faaliyeti belirleyen sebeplerden biri, Konya Otomotiv Parça ve Aksamları İş Kümesinin gelişme aşamasında olması ve ilerleyen dönemde yapılanmanın gelişmekte olan kümeden gelişmiş/olgun kümeye dönüşümü sağlamasıdır. Daha öncede belirtildiği gibi bu dönüşüm için sosyal sermaye, işbirliği ve koordinasyon faaliyetleri, özellikle Küme’nin imajını güçlendirebilecek inovasyon faaliyetlerini gerektirmektedir. Buna bağlı olarak Küme Gelişimi faaliyeti Küme’nin mevcut başarılı yapısını güçlendirmelidir.

Faaliyet 2: İnovasyon ve ARGE

Bu faaliyet Küme ve küme ortakları için öncelikle inovasyona başlamayı, sonrasında ise ARGE faaliyetlerine başlanmasını teşvik etmeyi ve desteklemeyi amaçlamaktadır. Bu faaliyet üç temel unsuru içermektedir: 1) inovasyon programının başlatılması 2) inovasyon merkezinin kurulması 3) ARGE programının başlatılması.

Faaliyet 3: Kalite Güvence Standartları

Bu faaliyetin amacı, ISO16949 standardını uygun küme ortaklarına kazandırmaktır. Bu amaca üç şekilde ulaşılması hedeflenmektedir: 1) Otomotiv kalite standartlarının tanıtılması 2) ISO16949 kazanılması programı 3) ISO16949 Akreditasyon kapasitesinin Konya’da artırılması

Faaliyet 4: Maliyet Etkililik Programları

OEM’lerin talep ettikleri kalite standartlarına bağlı olarak tedarikçiler otomotiv yedek parçaları için “maliyetlendirme modeli” ya da hizmetler sağlamaktadırlar. Daha önce de belirtildiği gibi böyle bir fiyatlandırma ve maliyetlendirmenin sağlanamadığı durumlarda, ilgili maliyet modeli tedarikçilere empoze edilmektedir. OEM’ler tarafından maliyet ya da fiyat modelinin empoze edilmesi durumda kalmamak için Küme içinde ve küme ortakları ile bir rekabet aracı olarak maliyet modeli geliştirilebilmelidir. Bu faaliyet Maliyet Etkililik Programı üzerine çalışacak olan dördüncü faaliyetin konusudur.

Faaliyet 5: Tedarik Zinciri Verimliliği

Bu faaliyetin itici gücü, Küme’nin OEM’lerle pazarlık yapabilme gücüne sahip olabilmesidir. Bunun için Küme ve küme ortaklarının diğer ana başarı unsurlarını gerçekleştirmesi ve özel üretim faaliyetlerine ulaşabilmeleri ve uygun kurumsallaşma yönetimini gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Burada Küme Girişimi’nin rolü bu üretim girişimlerini sağlamak değil, ABİGEM, Sanayi Odası ve Selçuk Üniversitesinde hâlihazırda var olan kaynakların kullanımını gözetmektir.

Özet Zaman Planı